فارسی English االعربیة

  1. صفحه اصلی
  2. درباره مرکز


  ایده اصلی تأسیس مرکز تحقیقات اسلامی توسط ریاست محترم مجلس شورای اسلامی، جناب آقای دکتر لاریجانی، ارائه گردید و پس از تصویب در هیئت رئیسه مجلس، در مهرماه سال 1389 در قم تأسیس و از ابتدای سال 1390 فعالیت رسمی آن آغاز شد.

این مرکز نهادی است پژوهشی که از یک سو به مجلس شورای اسلامی وابسته است و از سوی دیگر در بستر حوزه علمیه قم‏‏ فعالیت می‌کند. فعالیت پژوهشی مرکز در چارچوب تمرکز بر علوم و معارف اسلامی و با رویکرد بهره گیری جدی از تخصص های مختلف به ویژه دانش حقوق استوار است و این فعالیت در راستای مسئولیت عالمان دین مبنی بر "رهبری و مدیریت ساحت های زندگی بر اساس فقه" و "پشتیبانی فکری و معرفتی از نظام اسلامی ایران" شکل می‌گیرد.

مرکز تحقیقات اسلامی واسطه‌ای فعال و هوشمند میان حوزه علمیه و مجلس شورای اسلامی است که از یک سو به دنبال اشراب معارف فقه جعفری در قوانین مصوب مجلس می‌باشد و از سوی دیگر بر آن است، ضمن آینده‌نگری، روشن‌فکری و حرکت در مرزهای دانشی با تاکید بر اجتهاد پویا و توجه به نقش زمان و مکان در استنباط احکام، بر اصول و مبانی اجتهاد ثابت قدم مانده و از تجددمآبی و التقاط‌گرایی دوری گزیند.

مرکز‎، ضمن بررسی طرح‌ها و لوایح ارجاعی از مجلس به لحاظ تطبیق با علوم و معارف اسلامی، با بازشناسی مستمر آسیب‌ها و نیازهای فقهی موجود در حوزه تقنین و قانونگذاری، پیشنهادات علمی و اجرایی مناسبی نیز به مجلس ارائه می‌نماید.

ریاست این مرکز را حضرت حجت الاسلام والمسلمین احمد مبلغی برعهده دارند.

مأموریت مرکز

با توجه به اصل 4 قانون اساسی مبنی بر اینکه تمام قوانین و مقررات کشور باید مطابق با مقررات اسلامی باشد؛ و نیز رهنمودهای بنیان گذار جمهوری اسلامی حضرت امام خمینی(ر‌ه) و نیز تاکیدات مقام معظم رهبری در این خصوص، مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی با مأموریت:

"پشتیبانی معرفتی از مجلس شورای اسلامی به ویژه در چارچوب بهره مندی از منابع و فتاوای فقهی"

به عنوان یک مرکز پژوهشی وابسته به مجلس شورای اسلامی فعالیت می‌کند.

اهداف مرکز

1) توسعه و گسترش اجتهاد در قانونگذاری

2) تعمیق تلاش در جهت اسلامی سازی قوانین

3) زمینه سازی مناسب جهت ارتقای ارتباط میان حوزه و مجلس

این مرکز اهداف فوق را از طریق فعالیت در سه حوزه اصلی زیر(با تاکید بر عدم موازی کاری با مرکز پژوهش های مجلس) محقق می نماید:

تنقیح شرعی قوانین مصوب

تشخیص مغایرت قوانین تصویب شده با شرع مقدس، با تاکید بر قوانین قبل از انقلاب بر عهده مرکز می باشد.


تذکر1: این تشخیص به صورت پیشنهادی به مجلس شورای اسلامی بوده و با نظارت شرعی شورای نگهبان مغایر نیست و جایگزین آن نمی باشد.

تذکر2: مرکز موظف است در انجام این مهم، هماهنگی کامل با معاونت قوانین مجلس شورای اسلامی داشته باشد.

معاضدت فقهی و حقوقی در قوانین درحال تصویب

در این حوزه فعالیت، مرکز دو وظیفه اصلی برعهده دارد:

1) معاضدت حضوری به نمایندگان و کمیسیون ها

2) معاضدت کتبی در قالب بررسی و نقد فقهی و حقوقی لوایح و طرح های ارسالی از سوی مجلس

نظام پردازی و الگودهی برای پیشنهاد تدوین قوانین در آینده

مرکز این مهم را از طریق انجام مطالعات دینی مبتنی بر معارف اسلامی در جهت نظریه پردازی و الگوسازی برای تدوین مقرراتشایسته در آینده به انجام می رساند

وظائف مرکز

1) گردآوری و بررسی نظرات محققان و پژوهشگران حوزه یا فعال در عرصه دین پژوهی در عرصه قانونگذاری و انعکاس آن به مجلس؛

2) نظریه پردازی در حوزه قانونگذاری دینی یا حوزه های ناظر به قانونگذاری از بعد فقهی

3) انجام پژوهش های موردی در حوزه علوم اسلامی و تطبیق آنها با منابع دینی بر اساس موضوعات، طرح ها یا لوایح ارسالی از سوی مجلس؛

4) بررسی و آسیب شناسی مشکلات و مسائل مربوط به حوزه تقنین و قانونگذاری از بعد فقهی و اسلامی

5) برقراری ارتباط و تعامل دوسویه با حوزه های علمیه به منظور غنی سازی طرح ها و لوایح قابل طرح در مجلس؛

6) برگزاری سمینارهای علمی، آموزشی و پژوهشی در چارچوب ماموریت مرکز، با حضور اساتید و فضلای حوزه و دانشگاه جهت تقویت وظایف ذیربط در امور قانونگذاری و مجلس، با همکاری مرکز پژوهش ها؛

7) ارتباط گیری با دیگر نهادهای مرتبط با حوزه فقه و قانونگذاری در داخل و خارج کشور

8) اشاعه نتایج مطالعات پژوهشی از راه های:
  •  نشر کتب و نشریات مربوطه
  •  نمایندگان و کمیسیون های مجلس
  •  و دیگر طرق مستقیم و غیر مستقیم

9) انجام دستورات و ماموریت های محوله از سوی ریاست مجلس