فارسی English العربیة
  1. صفحه اصلی
  2. مطالعات پایه ای روشی
  3. نقد لایحه «تأمین امنیت زنان علیه خشونت» و اصلاحیه قوه...



اطلاعات کامل گزارش

نقد لایحه «تأمین امنیت زنان علیه خشونت» و اصلاحیه قوه قضائیه بر آن

توضیحات


خلاصه :
لایحه «تأمین امنیت زنان علیه خشونت» به وسیله معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری تدوین و از طرف کمیسیون لوایح دولت به قوه قضاییه ارجاع شد. این لایحه نهایتا بعد از طی مراحلی در اواخر شهریورماه 1398 از طرف قوه قضائیه به دولت عودت شد و لایحه «صیانت، کرامت و تأمین امنیت بانوان در برابر خشونت» نام گرفت.
فرایند تدوین لایحه از دولت دهم شروع شد، ولی پیش زمینه اصلی آن به اوائل دهه 80 در دولت اصلاحات برمی گردد. پرونده خشونت علیه زنان در «مرکز امور مشارکت زنان» دولت اصلاحات تشکیل شد. این مرکز با همکاری برخی دیگر از نهادهای دولتی، مجموعه پیمایش های اجتماعی با موضوع خشونت علیه زنان در 28 استان کشور انجام داد. فرایند تدوین لایحه در مواجه با این مشکل در دولت های بعدی استمرار یافت. سرگذشت اجمالی این لایحه به قرار ذیل است:
- 1390: طرح اولیه پیش نویس لایحه تحت عنوان «تأمین امنیت زنان در برابر خشونت»، به وسیله «مرکز امور زنان و خانواده» ریاست جمهوری دولت دهم. این لایحه 93 ماده داشت.
- 1391: ارسال لایحه از معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری دولت دهم و ارجاع آن به کمیسیون لوایح. کمیسیون لوایح به دلیل ماهیت قضایی بخش هایی از این لایحه، آن را مسترد می نماید.
- مردادماه 1392: بازگشت لایحه به معاونت زنان و خانواده دولت یازدهم. معاونت مذکور بعد از بازگشت، تغییرات عمده در لایحه ایجاد کرد که دلائل این تغییرات اجمالاً به شرح ذیل است: تغییر قانون مجازات اسلا می مصوب 1392؛ تغییر آیین دادرسی کیفری مصوب 1392؛ رویکرد دولت یازدهم در تطبیق با شاخص های توسعه و کنوانسیون های بین المللی.
- اسفندماه 1395: نهایی شدن متن لایحه در معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در دولت یازدهم با 92 ماده.
- اردیبهشت ماه 1396: ارسال از معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری به دولت و ارسال دولت به کمیسیون لوایح.
- ارسال کمیسیون لوایح به قوه قضاییه (تحت ریاست آیت الله آملی لاریجانی) به دلیل ماهیت قضایی بخش هایی از لایحه.
- بررسی لایحه با حدود 58 جلسه کارشناسی با نمایندگان دولت و قوه قضاییه (تحت ریاست آیت الله آملی لاریجانی). در نتیجه این بررسی 53 ماده تأیید و مابقی به دلیل هم پوشانی با قوانین موضوعه حذف، و برای دریافت آرای نخبگان منتشر گردید.
- شهریورماه 1398: با روی کار آمدن ریاست جدید قوه قضاییه (حجت الاسلام و المسلمین رئیسی)، ضمن جلب نظرات کارشناسی معاونت های مربوطه، لایحه مذکور در قالب 5 فصل و 77 ماده نهایی شد و در اواخر شهریور 1398 به تأیید قوه قضاییه رسید و به دولت ارجاع شد. این لایحه که قبلاً لایحه «تأمین امنیت زنان علیه خشونت» نام گرفته بود، تحت عنوان لایحه «صیانت، کرامت و تأمین امنیت بانوان در برابر خشونت» ارائه گردید.
- وضعیت کنونی (آذرماه 1398) لایحه به این قرار است که قاعدتاً لایحه ارجاعی قوه قضاییه به کمیسیون لوایح دولت ارجاع شده است و کمیسیون لوایح دولت نیز آن را به دستگاه های اجرایی ذی ربط ارجاع و بعد از استعلام نظر دستگاه های اجرایی در نوبت بررسی کمیسیون لوایح هیئت دولت قرار خواهد گرفت. بعد از تأیید نهایی به هیئت دولت ارجاع و در صورت تصویب به مجلس ارسال خواهد شد.
این نوشتار گزارشی از تأملات انتقادی از سوی صاحب نظران و پدید آورندگان این متن به لایحه دولت و اصلاحیه قوه قضاییه بر آن است. توصیف و تحلیل انتقادی متن در ضمن توجه به بافت حقوقی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و تاریخی لایحه، مبنای روشی این نوشتار است. تأملات انتقادی لایحه، انکار نکات مثبت یا انگیزه های نیکوی فرای آن نیست. گزارش از تأملات انتقادی ضرورتاً به معنای پذیرش این انتقادات از سوی پدیدآورندگان این متن نیست؛ هرچند کوشش شده، انتقاداتی گزارش شود که حداقل مقبولیت علمی و عقلانی را حائز باشد. برخی از نقدها نیز، دیدگاه پدیدآورندگان متن است.
لایحه های این چنینی، مبتنی بر انگیزه های متعالی تدوین می گردد و دربردارنده نکات مثبت هستند. با این وجود بررسی های انتقادی مسیر تولد و تکامل راه صواب را هموار نموده و از این رو ضرورت می یابد. شاخص ترین نکات مثبت لایحه به اختصار به قرار ذیل است:
ـ زنان به دلائل مختلف بخش آسیب پذیرتر جامعه بوده و مستلزم حمایت ویژه هستند؛ و از نظر شرع و قانون حمایت از قشر آسیب پذیر شایسته بلکه بایسته است و تدوین لایحه با سوگیری جنسیتی به هدف پوشش چنین ضرورتی است؛
ـ بسیاری از مواد این لایحه، خلاءهای قانونی در رابطه با حمایت از بانوان را پوشش می دهد.
در ادامه، سابقه حقوقی در فضای بین المللی و فراملی؛ مختصات کلی لایحه و نکات انتقادی در مورد کلیات لایحه مطرح می شود. بررسی تفصیلی فصول و مواد این لایحه بخش عمده این نوشتار است. این بخش تاملات عمدتا فقهی و حقوقی و گاه اجتماعی ناظر بر آن و برخی پیشنهادهای اصلاحی را دربردارد. جمع بندی و پیشنهاد برخی نکات اصلاحی بخش پایانی خواهد بود.


دسترسی سریع
جزئیات
شماره
شناسه : 895
تاریخ
تاریخ انتشار : 1399/07/11 سال : 1399